30. 09. 2011

SREDSTVA INFORMISANJA POD KAPOM NACIONALNIH SAVETA

Smena dvoje čelnih ljudi u medijima na mađarskom jeziku obnovila pitanje da li kroz osnivačka prava nacionalni saveti sprovode politiku jedne partije

Subotica, 30.09.2011. (Politika) - Da li je prenošenjem osnivačkih prava glasila na manjinske nacionalne savete povećan uticaj političkih partija na rad medija? Ovo pitanje aktuelno je nakon poslednjih događaja u medijima na mađarskom jeziku. Pre dve sedmice Fondacija "Panon" smenila je Rudolfa Mihoka sa mesta direktora ove RTV kuće, zbog tehničkih propusta, ali mu se pre svega na teret stavlja da je 20. avgusta prekinuo prenos sa Palića gde je Savez vojvođanskih Mađara proslavljao Dan Svetog Ištvana (Stefana), mađarski nacionalni praznik. Smena je izvedena uz pomoć "zlatnog glasa" člana UO Fondacije iz redova Mađarskog nacionalnog veća. Pre toga, 23. juna, Mađarski nacionalni savet smenio je Čabu Presburgera sa mesta urednika lista "Mađar so", dnevnika na mađarskom jeziku.

Smenjeni Rudolf Mihok u otvorenom pismu, koje je objavio na internet-sajtu "Vajdasag ma" (Vojvodina danas), tvrdi da su promene u medijima izvedene na zahtev uskog kruga ljudi iz vrha Saveza vojvođanskih Mađara. Livija Tot, predsednica Udruženja mađarskih novinara Vojvodine, ocenila je da medijska strategija Mađarskog nacionalnog saveta, propisivanjem kako bi u nekim situacijama trebalo izveštavati, pokazuje njihovu želju da se mešaju u uređivačku politiku i u autonomiju redakcija. U isto vreme, kako su novinske agencije prenele, Savet Evrope raspravljao je o Medijskoj strategiji Srbije i ocenio, između ostalog, da nije dobar model finansiranja manjinskih glasila posredstvom nacionalnih saveta, jer u njima presudan uticaj ostvaruju političke partije pa se tako posredno ostvaruje i politički uticaj na glasila. Takođe se zagovara privatizacija svih medija.

- Jeste, Savet Evrope kritikuje ovaj način upravljanja manjinskim medijima, ali ne predlaže, a ni oni nisu pronašli bolji model - kaže Čaba Presburger za "Politiku".

Ovaj novinar je zajedno sa još desetak mađarskih intelektualaca nedavno uputio pismo Predragu Markoviću, ministru kulture i informisanja, u kome predlažu da se ograniči uticaj nacionalnih saveta kroz uvođenje tripartitnog tela na glasila (po jedan član iz redakcije, nacionalnog saveta i nevladinog sektora), da se urednici imenuju uz obavezan pristanak redakcije, te i da se promene u redakciji koje mogu uticati na uređivačku politiku ne donose suprotno volji redakcije.

Potpisnici otvorenog pisma, među kojima su novinari i univerzitetski profesori, ne odriču se potrebe državne podrške manjinskim medijima, pa čak i u razvoju pluralizma kojim bi trebalo doprineti profesionalnom i objektivnom informisanju. Zakon o nacionalnim savetima manjina informisanje je propisao kao jednu od oblasti u kojima ostvaruju svoja prava. To je bio i osnov po kome su osnivačka prava glasila na jezicima manjina preneta na manjinske savete, ali je "kasa" ostala kod države, pa tako svi građani Srbije učestvuju u njihovom finansiranju.

- Oni bi trebalo da budu javni servis, a ne partijsko glasilo - rekao je Janoš Hadži, novinar, koji je sa liste DS-a ušao u članstvo Mađarskog nacionalnog saveta.

Eržebet Zita Šimon, savetnik za medije u Mađarskom nacionalnom savetu, međutim, u razgovoru za "Politiku" kaže da ne smatra da su odluke ovog tela ispolitizovane.

- Mađarski nacionalni savet nije ništa manje ili više partijsko telo nego što su to skupštine Republike, Pokrajine ili grada.

Ona objašnjava da su smene u mađarskim medijima usledile ne zbog nezadovoljstva uređivačkom politikom već zbog "stručnih propusta", i da se o tome dugo raspravljalo na posebnim komisijama, ali ne i na sednicama Mađarskog nacionalnog saveta.