19. 06. 2008

SEEMO KONFERENCIJA: STRAH ZA MEDIJE I NOVINARE

Beograd, 19.06.2008. (Pregled) - Poslovanje medija je nedovoljno zakonski regulisano, a nedostatak transparentnosti vlasništva, prisustvo korupcije i ekonomske ugroženosti novinara neki su od činilaca koji dovode do teške pozicije novinarstva kao profesije u jugoistočnoj Evropi, upozorili su juče učesnici regionalnog kongresa na temu „Mediji, marketing i poslovanje“.

Oni su istakli da su nivo medijskih sloboda i položaj novinara u regionu poslednjih godina znatno poboljšani, ali još nisu zadovoljavajući.

Direktor Američke agencije za međunarodni razvoj (USAID) u Srbiji Majkl T. Harvi ocenio je da je region u velikoj meri napredovao u razvoju i praktikovanju medijskih sloboda.

Sa njim se samo delimično složio suvlasnik crnogorskog dnevnika „Vijesti“ Željko Ivanović, koji je primetio da se u Crnoj Gori pre može govoriti o regresiji nego o unapređenju medijskih sloboda.

Nekadašnji glavni urednik slovenačkog lista „Delo“ Mitja Meršol ukazao je na to da nije retkost da mediji, politika i biznis budu u „nekoj vrsti saradnje“. „Ne bih da generalizujem, ali neki primeri iz zemalja u regionu vrlo jasno pokazuju kako mediji funkcionišu u ovom delu sveta“, istakao je slovenački urednik. On je ocenio da je strano većinsko vlasništvo ponekad bolje za medije i zaposlene od domaćeg većinskog vlasništva, koje često može biti povezano sa lokalnim interesnim grupama.

Mediji na manjinskim jezicima

Tomislav Žigmanov

Pravo na informisanje na maternjem jeziku se u Srbiji ostvaruje na dva načina – ili osnivanjem posebnih medija (npr. nedeljnik „Hrvatska riječ“) ili emitovanjem posebnih sadržaja na jeziku manjine unutar već postojećih medija (kao što je slučaj, na primer, sa programom na mađarskom na Radio Zrenjaninu) ili medijskog javnog servisa. Fond za otvo reno društvo realizovao je tokom 2006. godine istraživanje o tome kako se, u kojim uslovima i sa kakvim se eventualno problemima u Srbiji ostvaruje ovo pravo. Istraživanjem je registrovano više od 160 medijskih proizvoda preko kojih su se pripadnici nacionalnih manjina informisali na svom maternjem jeziku, a koje je proizvodilo nešto više od 100 medijskih ustanova.
 
Najviše manjinskih programa u Vojvodini

U ukupnom broju medijskih proizvoda, elektronski prednjače u odnosu na štampane. U Srbiji je postojalo 38 štampana medija, od čega 34 u Vojvodini i samo četiri u centralnoj Srbiji. Radio programe na manjinskim jezicima emitovalo je 86 stanica – 74 u Vojvodini, a 12 u centralnoj Srbiji, dok je TV program postojao na 32 televizije – 27 u Vojvodini, a 5 u centralnoj Srbiji.

Osam kablovskih televizija emitovalo je program na dva manjinska jezika. Registrovan je samo jedan informativni web portal, i to na mađarskom jeziku.  Najveći broj medija na manjinskim jezicima bili su u društvenoj, odnosno državnoj svojini i finansiraju se direktno iz budžeta. Time je osigurana njihova finansijska stabilnost i održi vost.

Međutim, takva vlasnička struk tura i način finansiranja dik tira ne samo način upravljanja već počesto i uređivačku politiku, što u sebi može nositi i ograničenja slobode informisanja. Među njima često znaju biti i institucije iz manjinskih za jedni ca, koje se javljaju ili kao osnivači (npr. nacionalni saveti nacionalnih manjina) ili pak deluju posredno preko državnih organavlasti (npr. političke partije nacionalnih manjina). Kao po sledicu u oba slučaja imamo činjenicu da trpi kvalitet informisanja.

Ceo tekst: Medija Centar Beograd, MC/LINK Newsletter: http://www.mediacenter.org.yu/code/navigate.asp?Id=1306